Ақша-несиелік реттеудің теориялық негіздері

Ақша-несие саясаты — бұл айналыстағы ақша массасын, несие көлемін, сыйақы мөлшерлемесін өзгертуге жалпы банк жүйесінің қызметін реттеуге бағытталған шаралар жиынтығы. Шаруашылық конъюктурасының жағдайына байланысты ақша-несие саясатының екі типі болады: 1. Рестрикциялық ақша-несие саясаты; 2. Экспанциондық ақша-несие саясаты. Рестрикциялық ақша-несие саясаты — екінші денгейлі банктердің несиелік операциялар көлемін шектеуге жəне қатаң шарт белгілеуге, сондай-ақ сыйақы мөлшерлемесінің […]

Read More

Мемлекеттің қаржы-бюджет саясатының мəні мен теориясы

Мемлекеттік қаржы экономиканы мемлекеттік реттеудің негізгі тəсілі жəне жалпы ішкі өнімді (ЖІӨ) қайта бөлудің негізгі құралы болып табылады. Нарықтық экономикасы дамыған елдерде өндірілген өнімнің біршама бөлігі мемлекеттік қаржы арқылы қайта бөлініп отырады, мысалы, Жапония мен Ресейде ЖІӨ 1/3 шамасы, Франция мен Нидерландыда – ЖІӨ жартысы, Швецияда ЖІӨ 2/3 аса, Қазақстанда ЖІӨ 1/3 шамасы қайта бөлініп […]

Read More

Экономикалық бағдарламалардың мəні мен түрлері

Болжаулар негізінде экономиканы мемлекеттік реттеу кезінде болашақ даму стратегиясын таңдау мүмкіндігі туады. Əлеуметтік-экономикалық серпінге экономикалық ықпал етудің стратегиялық басым бағдарлары анықталады. Таңдап алынған стратегиялар мен басымдықтар бағдарламалар негізінде жүзеге асады. Мемлекеттік экономикалық бағдарлама – ресурстармен қамтамасыз етілген жəне белгіленген мақсаттарды барынша қысқа мерзімде жəне өте аз шығындар жасай отырып жүзеге асыруға мүмкіндік беретін өзара бір-бірімен […]

Read More

Нарықтық экономикадағы нəтижеге бағдарланған жоспарлау

Жоспарлау – бұл дамудың күтілетін жағдайындағы ең қолайлы нұсқасын таңдап алу арқылы жүзеге асыру жолдары мен тəсілдерін анықтайды, сонымен қатар, бастапқы ақпаратты өңдеуге негізделген жəне мақсаттардың таңдалуы мен ғылыми дайындығын кірістіретін басқару шешімін дайындау үдерісі. Объективті экономикалық заңдар жүйесі негізінде, жинақталған тəжірибе мен шаруашылық тəжірибені дұрыс қолдану негізінде жоспарлы құжаттарды қолдану арқылы ұлттық экономиканы дамытудың […]

Read More

Нарықтық экономикада мемлекеттік болжаудың мəні мен əдістері

Болжау – экономиканы мемлекеттік реттеу жүйесінің құрам бөлігі. Болжаусыз нақты нарықтық жəне жоспарлы шешімдерді қабылдау, шаруашылық қызметте жетістікке жетуге, қайта өндіру мен дамуды мемлекеттік реттеуде жақсы нəтижелер күту мүмкін емес. Болжау елдің басты проблемалары мендаму бағыттарын анықтауда біршама көмек береді. Мемлекеттік органдарболжау бағаларының нəтижелерін мемлекеттің əлеуметтік-экономикалықсаясатын жасауда қолданады. Болжам ұғымына экономикалық жүйе мен экономикалық объектердіңкелешекте […]

Read More

Ұлттық экономикадағы мемлекеттік сектор

Мемлекеттік сектордың мəнін анықтауда оның экономикалық тиімділігі мəселесі басты болып табылады. Шектелген экономикалық ресурстарды пайдалану олардың тиімді пайдаланылуын алға қояды. Шаруашылық субъектілер қызметтерінің экономикалық тиімділігі ұлттық экономиканың, саланың, аймақ пен кəсіпорынның дамуының соңғы экономикалық нəтижесімен анықталатын жалпылама көрсеткіштер жүйесі арқылы сипатталады. Ол алынған нəтиженің табиғи немесе құндық көрсеткіштері мен кеткен шығындардың қатынасы арқылы ажыратылады. Бір […]

Read More

Экономикадағы мемлекеттік сектордың сипаттамасы

Əлемдік шаруашылықта экономика ұлттық-мемлекеттік құрылымда ұлттық экономика болып анықталады. Өндірістік қатынастардың жиынтығы ретінде ұлттық экономика қиын да біркелкі болмайтын категория болып табылады. Ұлттық экономика құрылымы экономиканың мемлекеттік жəне жеке секторынан тұрады. Əлемдік шаруашылық тарихы беттерін ақтарсақ, экономиканың жеке секторының құрылуы мен дамуы ұлттық экономиканың басты көрсеткіші болып табылатынын анықтайды. Экономиканың мемлекеттік секторының монополиясы тəн болып […]

Read More

Нарық экономикасына мемлекеттің араласуы

Нарықтық тетіктердің мүмкіндіктері шексіз емес екендігі алдын айтылған болатын. Ол заманауи қоғамның əлеуметтік-экономикалық мəселелерінің барлығын шешуге кепілдік бере алмайды. Сондықтан, нарық нəтиже бере алмайтын немесе бұл нəтиже тиімді болмайтын салаларға мемлекеттің араласуы қажет болады. Нарықтық экономикаға мемлекеттің араласу шегі туралы ойды еркін бəсеке нарығынан немесе «таза капитализмнен» бастаған жөн. Мұндай экономикада шаруашылық қызметінің абсолют еркіндігі […]

Read More