Ерітінділердің концентрациясын өлшеу

Тоқыма өндірісінде қолданылатын ерітінділер (қышқылдар, сілтілер, ағартқыш заттектер, бояғыштар және т.б.) өздерінің қасиеттерінің алуан түрлілігімен ерекшеленеді, сондықтан олардың концентрациясынбақылау үшін әртүрлі өлшеу әдістеріне негізделген концентрация түрлендіргіштеріқолданылады. Кондуктометриялық түрлендіргіштер электролиттердің әлсіз су ерітінділерінің концентрациясынөлшеу үшін қолданылады. Олардың жұмыс істеу принципі электролиттің су ерітіндісінің үлестік электр өткізгіштігінің χ оның концентрациясыныңтәуелділігіне негізделген мұндағы η – ерітіндінің эквиваленттік концентрациясы, […]

Read More

Жарықтың интерференциясы

Жарықтың табиғаты. Жарықтың толқындық және корпускулалық теорияларының дамуы. Табиғатта әртүрлі жарық құбылыстары болып жатады. Мысалы, кемпірқосақ, таң шапағы, сабын көпіршігіне күн сәулесі түскенде байқалатын құлпырған қызыл-жасылды жолақтар, бетіне мұнай тамған көлшік судың көгілдір-күлгін түсі — осылардың бәрі жарық құбылыстары. Оптикалық құбылыстардың негізгі заңдары ерте заманнан-ақ белгілі. Мысалы, жарықтың түзу сызық бойымен таралуы және оның шағылу, сыну […]

Read More

Идеал газдардың молекула-кинетикалық теориясы

Идеал газдардың негізгі заңдары. Идеал газ деп молекулалар арасында өзара әсерлесу күштері болмайтын, жеке молекулалар көлемі ыдыс көлемімен салыстырғанда өте аз, тіпті оны еске алмауға да болатын және молекулалар арасындағы өзара соқтығысу абсолют серпімді болатын газдарды айтады. Молекула-кинетикалық теория ашылғанға дейін идеал газдар қасиетін сипаттайтын көптеген зандар болған. Бойль-Мариотт заңы. Газ күйіндегі заттардың меншікті көлемі болмайды. […]

Read More

Дыбыс толқындары

Ультрадыбыстар және оның практикада қолданылуы. Домбыраның ішегін тартып тұрып жіберіп қалыңыз. Ол дыбыс шығарады. Сонымен бірге ішектің тербеліп тұрғанын байқаймыз. Олай болса, дыбыс шығарып тұрған денені тербеліп тұрған дене деп қарастыруға болады. Яғни, механикалық тербеліс кезінде дене қоршаған ортаны (газ, сұйық және қатты дене) сығады және сиретеді. Жан-жаққа бірдей таралатын осы сығу және сиреу процесінің алмасып […]

Read More

Жаңылтпаш есептер

1. Дәлелдеу керек: 5 = 6. Мына сандардың теңбе-теңдігіне күмәндарың бар ма: 35 + 10-45 = 42 + 12 — 54? Тексеріңдер. Күмән жоқ. Теңдіктің екі жақ бөлігінен ортақ көбейткішті жақшаның сыртына шығарайық: 5(7 + 2 — 9) = 6(7 + +2-9). Бұған күмәніңіз бар ма? Жоқ. Өйткені қарапайым математикалық түрлендіру — ортақ көбейткішті жақша сыртына […]

Read More

Нөл саны туралы

Нөлдің ең алғашқы нышаны б.з.б. V ғасырда Вавилон математиктерінің алпыстық санау жүйесінде ерекше таңбамен (қосарланған сына тәрізді) бейнеленіп жазылған. Грек математиктері вавилондықтардың 60-тық санау жүйесін қабылдап алып, әлгі қос сынаның орнына өздерінің «ештеңе жоқ» — «Оуден» деген сөзінің алғашқы әрпі — «О-мен» белгілеп жазған. Осы белгіні үнді математиктері біздің заманымыздың V-VI ғасырларында қайта жаңғыртып, өздері ұсынған […]

Read More

«Алгебра» деген атаудың шығу тегі

Математика ғылымының маңызды бір саласы болып табылатын «алгебра» ежелгі Месопотамия (Қосөзен) аймағын, яғни ежелгі Вавилония елін мекендеген халықтар арасында алғаш даму алған. Бұл елдің ғалымдары 1-, 2- және 3-дәрежелі тендеулерді шеше білген. «Алгебра» деген атау біздің зама-нымыздың 820-830 жылдар шегінде Орталық Азияның Хорезм аимағынан шыққан ғалым Мұхаммед бен Мұса әл-Хорезмидің (787-850) «Китаб мухтасар әл-джебр уа-л-мукабала» («Қалпына […]

Read More

Сандар теориясы

САНДАР ТЕОРИЯСЫ — бүтін сандар туралы ілім. Бүтін сан ұғымы және сандарға арифметикалық амалдар қолдану ежелгі кезден-ақ белгілі болған және алғаш дерексіздендірілген (абстракцияланған) математикалық ұғым болды. Бүтін сандар -…, -3, -2, -1, 0, 1,2, 3, … арасында ерекше орын алатын натурал сандар: 1,2, 3,… және бұлардың ерекшелік қасиеттері болды. 1-ден үлкен барлық натурал сандар 2 […]

Read More