Жанартаулар, ыстық бұлақтар, гейзерлер

Жанартаулардың пайда болуы және оның құрылысы. Жер сілкіну нәтижесінде Жер шарының кей жерлерінде терең жарықтар пайда болады, жер қойнауынан магма жарықтардың бойымен жоғары көтеріліп, жер бетіне төгіледі. Сойтіп ыстық газ, су буы, жанартау тозаңы, тау  жыныстарының сынықтары, күл, лава сыртқа шығып, жанартаулық конустар түзеді. Жер қыртысындағы балқыған магма жоғары көтерілетін өзек жанартау көмейі деп аталады. […]

Read More

Жер қыртысының қозғалысы

Жер қыртысындағы өзгерістер. Жер қыртысы үнемі өзгерісте болады. Жер қыртысы қозғалысының екі түрі белгілі. Бірінші түрі жер қыртысының баяу көтерілуі мен төмендеуі. Мысалы, Скандинавия түбегінде теңіздің соқпа толқыны ертеректе тілімдеп тастаған тау беткейлері бар. Олар қазір толқын соқпайтын биіктікте жатыр. Дәл осы биіктікте жартастарға қағылған шығыршықтар оларға ертеде қайықтардың шынжыры байланғанын білдіреді. Қазір су бетінен […]

Read More

Құрлықтағы жазықтар, олардың жіктелуі

Жазықтардың пайда болуы. Жердің ішкі күштерінің әрекетінен таулар түзілсе, бұзылған таулардың нәтижесінде жазықтар пайда болады. Құрлық бетінің көп бөлігін жазықтар алып жатады. Олардың бетінде қыраттары немесе ойыстары жоқ, тегіс болып келеді. Тегіс жазықта көзге түсерліктей ылди да, өр де болмайды, ондағы өзендердің суы баяу ағады (неліктен? Ойланып көріндер). Жазықтар дегеніміз – жердің тегіс немесе белесті […]

Read More

Мұхит түбінің жер бедері

Мұхит түбінің жер бедерін зерттеу. Таулар мен жазықтар тек материктерде ғана емес, мұхиттарда да тараған. Мұхиттардың жер бедері де материктердің беті сияқты алуан түрлі. Өткен ғасырда адамдар мұхит түбінің жер бедері мен жыныстары туралы аз білетін. Мұхиттардың түбі материктер жағасынан қашықтаған сайын біртіндеп төмендей береді де, оның негізгі бөлігі – мұхит шарасы шөгінді жыныстар басқан […]

Read More

Литосфералық тақталар туралы ұғым

Литосфералық тақталар ұғымы. Қазіргі кезде жер қыртысының құрылысы мен қалыптасу кезеңдерін литосфералық тақталар теориясы түсіндіреді. Литосфералық тақталардың қозғалысы туралы болжамды алғаш рет неміс ғалымы А.Вегенер ұсынды. Ғалымдар литосфераның жеке блоктардан – литосфералық тақталардан тұратынын анықтады. Қазір жеті ірі литосфералық тақта бар. Аса ірі тақталар қатарына Еуразиялық, Солтүстік Америкалық, Оңтүстік Америкалық, Африкалық, Үнді-Аустралиялық, Антарктикалық, Тынық мұхиттық […]

Read More

Латын Америка елдері

Латын Америка елдері қатарына Орталық Америка мен Кариб алабында орналасқан Антигуа және Барбуда, Багам Аралдары Бірлестігі, Барбадос, Белиз, Гаити, Гватемала, Гондурас, Гренада, Доминика, Доминикан Республикасы, Коста-Рика, Куба, Мексика, Никарагуа, Панама, Сальвадор, Сент-Винсент және Гренадина, Сент-Китс және Невис, Сент-Люсия, Тринидад және Тобаго, Ямайка; Оңтүстік Америкада орналасқан Аргентина, Боливия, Бразилия, Венесуэла, Гайана, Колумбия, Парагвай, Перу, Суринам, Уругвай, […]

Read More

Ежелгі Торғай өлкесі

Торғай өлкесінің жер асты ұшан теңіз байлыктарының көбісі 20-шы ғасырдың ортасына дейін «ақтаңдақ» күйінде, әлі белгісіз болып қала берді. 1946 жылға дейін Торғайда геологиялық барлау жұмыстары жүргізілген жоқ. Бірақ соғыстың алдындағы жылдардың өзінде, Магнитогоскінің алып металлургиялык комбинаты шикізат корының жеткіліксіздігін өезіне бастаған болатын. Бұл жағдай тез арада темір рудасының жаңа көздерін табу үшін маңайдағы, оның ішінде […]

Read More